Tại sao không bán song song xăng khoáng và E10?

Tăng chi phí logistics, tồn chứa, phân phối...

Lý giải việc không tiếp tục bán song song cả xăng khoáng và xăng sinh học E10 như nhiều đề xuất trước đó, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Việt Nam đã từng áp dụng song song xăng khoáng và xăng sinh học nhằm tạo thời gian để người dân làm quen, thị trường thích nghi, doanh nghiệp từng bước hoàn thiện hạ tầng phân phối, kỹ thuật và nguồn cung.

ẢNH: NHẬT THỊNH

"Lộ trình triển khai được thực hiện từng bước, không mang tính áp đặt. Từ năm 2012, Chính phủ đã ban hành Quyết định 53 về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Sau nhiều năm thử nghiệm, xăng E5 được phân phối chính thức trên toàn quốc từ năm 2018. Tuy nhiên, việc đưa xăng E10 ra thị trường theo Quyết định 53 đến nay vẫn chưa thực hiện được. Do đó, việc chuyển đổi sang xăng sinh học E10 không phải là bước đi đột ngột mà đã có lộ trình từ trước", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định.

Việc bán song song hai loại xăng sinh học E5 và E10 trên toàn quốc được xem là bước tiếp theo trong lộ trình triển khai nhiên liệu sinh học theo tinh thần Quyết định 53, phù hợp với thực tiễn, đúng chủ trương của Đảng và Chính phủ về chuyển đổi năng lượng, phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải carbon cũng như xu hướng phát triển bền vững trên thế giới.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: "Thực tiễn tại nhiều quốc gia cho thấy nếu duy trì đồng thời quá nhiều chủng loại nhiên liệu trong thời gian dài sẽ phát sinh nhiều bất cập như tăng chi phí logistics, tồn chứa, phân phối; gây khó khăn cho doanh nghiệp bán lẻ; đồng thời làm giảm hiệu quả của chính sách chuyển đổi năng lượng xanh".

Đặc biệt, xăng sinh học E10 đã được nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá là phù hợp với phần lớn phương tiện đang lưu hành hiện nay. Qua rà soát, đánh giá và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Bộ Công thương nhận thấy phần lớn ô tô, xe máy tại Việt Nam đều có thể sử dụng xăng E10 theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Xăng E10 hiện đã được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil, Thái Lan hay Philippines… Tuy nhiên, đối với một số phương tiện quá cũ, ít sử dụng hoặc hệ thống nhiên liệu chưa được bảo dưỡng phù hợp, Bộ Công thương khuyến cáo người dân cần kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ hệ thống nhiên liệu và sử dụng nhiên liệu đúng theo khuyến cáo của nhà sản xuất để bảo đảm hiệu quả vận hành.

"Trong lộ trình nêu rõ, chuyển sang dùng xăng E10 và tiếp tục duy trì phân phối xăng E5 RON92. Xăng E5 được duy trì đến 2030 với mục tiêu chính là để phục vụ cho những dòng phương tiện cũ và chưa tương thích với dòng xăng E10", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nói.

GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP.HCM), cho rằng: Về vĩ mô, Chính phủ đã có cam kết với thế giới giảm phát thải và tiến đến net zero vào năm 2050. Theo đó, các sản phẩm sử dụng trong nền kinh tế phải hướng đến yếu tố xanh ngay từ bây giờ. Xăng sinh học, điện tái tạo, bao bì tự hủy… là các chính sách bắt buộc phải triển khai và từng bước thực hiện hiệu quả. Thực tế, từ hơn 10 năm trước, Việt Nam đã đặt ra lộ trình sử dụng xăng E5 và E10. Nếu đi đúng lộ trình, xăng E10 đã có thể bán ra thị trường từ 9 năm trước. Do đó, Bộ Công thương hoàn toàn có lý khi giải thích đây là chính sách đi tiếp lộ trình đã được vạch ra từ 14 năm trước.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cũng khẳng định xăng E10 là lựa chọn tối ưu vì giúp chiến lược chuyển đổi năng lượng xanh, đáp ứng nhiều mục tiêu cùng lúc. Đó là bảo đảm đủ nguồn cung cho thị trường trong bối cảnh năng lượng thế giới biến động mạnh; giúp người tiêu dùng dễ sử dụng; hạn chế phát sinh chi phí đầu tư thêm cột bơm cho doanh nghiệp; đồng thời đáp ứng cam kết giảm phát thải của Chính phủ.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, việc tiếp tục duy trì bán xăng E5 đến năm 2030 là phù hợp để phục vụ nhóm phương tiện cũ. Thực tế, để phối trộn thành công xăng E10 lúc này, doanh nghiệp đầu mối phải tốn nhiều chi phí hơn để pha chế, thay vì trước đây chỉ cần nhập xăng khoáng để bán.

"Ngoài các doanh nghiệp đầu mối lớn, nhiều doanh nghiệp nhỏ đang gặp không ít khó khăn vì chủ yếu phải thuê gia công phối trộn, điều này làm tăng chi phí đầu vào cho mặt hàng xăng sinh học. Vì vậy, chính sách cần có sự hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu chuyển đổi", ông Bùi Ngọc Bảo nói thêm.

Chính sách lớn của quốc gia

GS-TS Võ Xuân Vinh cho rằng: Một cửa hàng kinh doanh nếu bán nhiều sản phẩm thì người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn là rất tốt. Tuy nhiên, với nhiên liệu, mỗi cửa hàng bán lẻ xăng dầu đều phải đầu tư các trụ bơm với chi phí rất lớn, để bán song song rồi khách hàng theo thói quen tập trung mua một loại xăng truyền thống, như vậy ý nghĩa lớn lao của chiến lược chuyển đổi năng lượng xanh bị giảm hiệu quả, thậm chí phá sản. Trong khi đó, chuyển qua xăng sinh học là chiến lược đúng đắn, phù hợp xu thế và đã có thời gian thử nghiệm cũng như "cân đong đo đếm" các yếu tố bảo đảm tính "ích nước lợi nhà".

Thực tế quá trình chuyển đổi này, quan trọng nhất là để người tiêu dùng an tâm thì cần có cơ chế tuyên truyền, bằng minh chứng thuyết phục, thông tin rộng rãi một cách khoa học. "Quan trọng hơn, để đi đường dài, chúng ta cần có giải pháp dài hạn cho nguồn cung ethanol. Hiện tại, nguồn ethanol để phối trộn chủ yếu là nhập khẩu, mức cung ứng từ trong nước còn rất thấp. Bài toán chuyển đổi năng lượng này trong thực tế đặt ra vai trò của bộ quản lý rất lớn. Đó là làm thế nào để đảm bảo được nguồn cung trong dài hạn; có chính sách khuyến khích trong nước đầu tư để dần chủ động nguồn cung ethanol", GS-TS Võ Xuân Vinh lưu ý.

Ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban truyền thông của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), khẳng định việc nghiên cứu và sử dụng nhiên liệu sinh học đã được các hãng ô tô toàn cầu triển khai từ nhiều năm nay tại các thị trường như Mỹ, Brazil, Thái Lan, Indonesia… Vì vậy, trước khi đưa sản phẩm vào Việt Nam, các hãng đều đã đánh giá kỹ thuật dựa trên điều kiện vận hành thực tế và tiêu chuẩn trong nước nhằm bảo đảm khả năng tương thích với nhiên liệu sinh học.

Đối với nhóm xe đời cũ, ông Quyết khuyến nghị người sử dụng nên chủ động kiểm tra phương tiện tại các đại lý chính hãng để được tư vấn thay thế các chi tiết như gioăng cao su hoặc ống dẫn nhiên liệu nếu cần thiết trước khi chuyển sang sử dụng xăng E10.

Ngoài ra, một trong những băn khoăn phổ biến hiện nay là xăng E10 có thể khiến xe bị ì máy, hụt ga hoặc giảm hiệu suất vận hành. Theo ông Đào Công Quyết, hiện tượng này chủ yếu chỉ xảy ra khi nhiên liệu không đạt chất lượng hoặc bị lẫn tạp chất, nước. Trong khi đó, xăng E10 có trị số octane tương đương, thậm chí cao hơn xăng khoáng thông thường, giúp quá trình cháy ổn định hơn.

"Nếu xe được bảo dưỡng định kỳ và sử dụng xăng E10 đạt chuẩn theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất thì hiện tượng hụt ga sẽ không xảy ra", ông Đào Công Quyết nhấn mạnh.